در این مقاله به اهمیت آب های زیر زمینی میپردازیم .منابع آبی کره زمین، در سه گروه آبهای سطحی، آب های زیر زمینی و آب باران قرار میگیرند. اقیانوس، دریا، خلیجها، کلاهکهای یخی، یخچالهای طبیعی، برفهای دائمی، آب زیر زمینی، رطوبت خاک، یخهای سطحی، خاک منجمد، دریاچهها، اتمسفر (ابرها)، باتلاق، رود، آبهای زیستی (آب درون موجودات زنده) و غیره، از منابع اصلی آب کره زمین به شمار میروند. درصد بسیاری زیادی از این آبها، کاربرد محسوسی در زندگی ما ندارند. با این وجود، حضور آنها در چرخه آب، اهمیت بسیار بالایی دارد.
آبهای سطحی، بیش از 97 درصد از آبهای زمین را به خود اختصاص میدهند. این آبها، به دلیل دسترسی راحتتر، کاربردهای بیشتری نسبت به دیگر منابع آبی دارند. به عنوان مثال، انسانها با احداث سد در مسیر رودخانهها، این آبهای سطحی را جمعآوری میکنند و آنها را برای مقاصدی مانند تامین برق، تامین آب کشاورزی، تامین آب آشامیدنی، جلوگیری از سیل، احیای زمین، انحراف مسیر آب و ترابری مورد استفاده قرار دهند. با وجود کاربرد گسترده و اهمیت منابع آب سطحی، انسانها در بسیاری موارد به منابع آب زیرزمینی وابسته هستند.
آب های زیرزمینی چیست ؟
به آبهایی که در زیر سطح زمین حضور دارند، «آب زیرزمینی» (Groundwater) میگویند. این آبها، بخشی از چرخه طبیعی آب محسوب میشوند. آب حاصل از بارش باران و برف، سرنوشتهای متفاوتی دارد. مقداری از این آب، وارد جریانهای سطحی نظیر رودها و دریاچهها میشود. مقداری دیگر، سطح زمین را مرطوب میکند. مقداری توسط گیاهان مورد استفاده قرار میگیرد. مقداری نیز بخار میشود و دوباره به جو بازمیگردد.
سرنوشت آب حاصل از باران، به همینجا ختم نمیشود. بخشی از آب باران، به درون خاک نفوذ میکند تا به یک محیط سخت و غیرقابل نفوذ میرسد و در آنجا شروع تجمع و اشباع لایههای بالایی میکند. به این ترتیب، سطح آب بالای لایه سخت، بالا میآید. به سطح آب در بالای ناحیه اشباع، «سطح آب زیرزمینی» (Water Table) میگویند. تصویر بالا، علاوه بر سطح آب زیر زمینی، ناحیه اشباع (پایین سطح آب زیر زمینی) و ناحیه غیراشباع (بالای سطح آب زیر زمینی) را نیز نمایش میدهد.
تعریف آب زیرزمینی به زبان ساده
مقداری از آب باران و برف در زمین فرو میرود. وقتی این آب به سنگها یا خاک رس برسد، در بالای آن جمع میشود. این آب را آب زیرزمینی مینامند. این تعریف در کتابهای دبستان بهویژه سوم دبستان کاربرد دارد.
اهمیت آب های زیر زمینی در چیست ؟
آب های زیر زمینی، حدود 30 درصد از منابع آب آشامیدنی را در خود جای میدهند. حدود 69 درصد از منابع آب قابل شرب زمین، درون یخچالها و برف کوهستانها قرار دارند. کمتر از 1 درصد از این منابع نیز در رودها و دریاچهها یافت میشوند. تامین آب آشامیدنی از یخچالها، کار سادهای نیست. از اینرو، بهرهبرداری از آبهای زیر زمینی و رودها، در اولویت قرار میگیرد. به طور میانگین، حدود یکسوم آب شرب مصرفی انسانها، از طریق منابع آب زیر زمینی تامین میشود. در برخی از نقاط دنیا، این نسبت به 100 درصد میرسد.
